ความหมายความฉลาดทางอารมณ์ | ความฉลาดทางปัญญา 8 อย่าง IQ (Intelligent Quotient) | ความฉลาดทางคุณธรรม MQ (Moral Quotient )

ความหมายความฉลาดทางอารมณ์


ความฉลาดทางอารมณ์ คือ ความสามารถทางอารมณ์ที่จะช่วยให้การดำเนินชีวิตเป็นไปอย่างสร้างสรรค์และมีความสุขอีคิว ถือเป็นเรื่องใหม่ในแวดวงการศึกษาและจิตวิทยา เพราะเพิ่งได้รับความสนใจและยอมรับในความสำคัญอย่างจริงจังเมื่อ10 กว่าปีมานี้ เดิมเคยเชื่อกันว่า ความสามารถทางเชาวน์ปัญญาหรือไอคิว คือปัจจัยสำคัญที่ทำให้มนุษย์ประสบความสำเร็จ มีชีวิตที่ดีและมีความสุข ต่อมา นักจิตวิทยาเริ่มตั้งข้อสงสัยต่อความเชื่อความเข้าใจดังกล่าว เพราะไม่เชื่อว่าความสำเร็จและความสุขในชีวิตของคน ๆ หนึ่งจะขึ้นอยู่กับความสามารถทางเชาวน์ปํญญาแต่เพียงอย่าง


เดียว แต่เนื่องจากในระยะนั้นยังไม่มีข้อมูลจากการศึกษาวิจัยที่เพียงพอ ความคิดนี้จึงถูกละเลยไปอย่างน่าเสียดายจนกระทั่ง ในปีค.ศ.๑๙๙๐ ซาโลเวย์และเมเยอร์ สองนักจิตวิทยาได้นำความคิดนี้มาพูดถึงอีกครั้ง โดยเอ่ยถึงความฉลาดทางอารมณ์ เป็นครั้งแรกว่า "เป็นรูปแบบหนึ่งของความฉลาดทางสังคมที่ประกอบด้วยความสามารถในการรู้อารมณ์และความรู้สึกของตนเอง และผู้อื่นสามาารถแยกความแตกต่างของอารมณ์ที่เกิดขึ้น และใช้ข้อมูลนี้เป็นเครื่องชี้นำในการคิดและกระทำสิ่งต่าง ๆ" จากนั้น แดเนียล โกลแมน นักจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด ก็สานต่อแนวคิดนี้อย่างจริงจังโดยได้เขียนเป็นหนังสือเรื่อง ความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence) และได้ให้ความหมายของอีคิวว่า "เป็นความสามารถหลายด้าน ได้แก่ การเร่งเร้าตัวเองให้ไปสู่เป้าหมาย มีความสามารถควบคุมความขัดแย้งของตนเอง รอคอยเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีกว่า มีความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น สามารถจัดการกับอารมณ์ไม่สบายต่าง ๆ มีชีวิตอยู่ด้วยความหวัง" หลังจาก หนังสือความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence) ของแดเนียล โกลแมน ออกสู่สาธารณชน ผู้คนก็เริ่มให้ความสนใจกับความฉลาดทางอารมณ์มากขึ้น ประกอบกับระยะหลังมีงานวิจัยหลายชิ้นยืนยันถึงความสำคัญของความฉลาดทางอารมณ์ อีคิวหรือความฉลาดทางอารมณ์ จึงได้รับการยอมรับว่ามีความสำคัญต่อความสำเร็จและความสุขในชีวิตมนุษย์ กลายเป็นเรื่องฮิตที่มาแรงแซงหน้าไอคิวไปในระยะหลังนอกจากคำว่า Emotional Quotient ที่เราเรียกว่า อีคิวแล้ว ยังมีคำอื่น ๆ อีกหลายคำที่นักวิชาการใช้ในความหมายใกล้เคียงกัน เช่น
Emotional Intelligence
Emotional Ability
Interpersonal Intelligence
Multiple Intelligence
ความฉลาดทางอารมณ์ ที่ประกอบด้วยปัจจัยสำคัญ ๓ ประการคือ
๑. ความดี
๒. ความเก่ง
๓. ความสุข
ดี หมายถึง ความสามารถในการควบคุมอารมณ์และความต้องการของตนเอง รู้จักเห็นใจผู้อื่น และมีความรับผิดชอบต่อส่วนร่วม ซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

ความสามารถในการควบคุมอารมณ์และความต้องการของตนเอง
- รู้อารมณ์และความต้องการของตนเอง
- ควบคุมอารมณ์และความต้องการได้
- แสดงออกอย่างเหมาะสม
ความสามารถในการเห็นใจผู้อื่น
- ใส่ใจผู้อื่น
- เข้าใจและยอมรับผู้อื่น
- แสดงความเห็นใจอย่างเหมาะสม
ความสามารถในการรับผิดชอบ
- รู้จักการให้ รู้จักการรับ
- รู้จักรับผิด รู้จักให้อภัย
- เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม
เก่ง หมายถึง ความสามารถในการรู้จักตนเอง มีแรงจูงใจ สามารถตัดสินใจ แก้ปัญหาและแสดงออกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนมีสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น
ความสามารถในการรู้จักและสร้างแรงจูงใจให้ตนเอง
- รู้ศักยภาพของตนเอง
- สร้างขวัญและกำลังใจให้ตนเองได้
- มีความมุ่งมั่นที่จะไปให้ถึงเป้าหมาย

ความสามารถในการตัดสินใจและแก้ปัญหา

- รับรู้และเข้าใจปัญหา

- มีขั้นตอนในการแก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสม

- มีความยืดหยุ่น

ความสามารถในการมีสัมพันธภาพกับผู้อื่น

- รู้จักการสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น

- กล้าแสดงออกอย่างเหมาะสม

- แสดงความเห็นที่ขัดแย้งได้อย่างสร้างสรรค์

สุข หมายถึง ความสามารถในการดำเนินชีวิตอย่างเป็นสุข มีความภูมิใจในตนเองพอใจในชีวิต และมีความสุขสงบทางใจ

ความภูมิใจในตนเอง

- เห็นคุณค่าในตนเอง

- เชื่อมั่นในตนเอง

ความพึงพอใจในชีวิต

- รู้จักมองโลกในแง่ดี

- มีอารมณ์ขัน

- พอใจในสิ่งที่ตนมีอยู่

ความสงบทางใจ

- มีกิจกรรมที่เสริมสร้างความสุข

- รู้จักผ่อนคลาย

- มีความสงบทางจิตใจ

ความฉลาดทางอารมณ์ = เข้าใจตนเอง + เข้าใจผู้อื่น + แก้ไขความขัดแย้งได้

เข้าใจตนเอง ---> เข้าใจอารมณ์ ความรู้สึกและความต้องการในชีวิตของตนเอง

เข้าใจผู้อื่น ---> เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของผู้อื่น และสามารถแสดงออกมาได้อย่างเหมาะสม

แก้ไขความขัดแย้งได้ ---> เมื่อมีปัญหาสามารถแก้ไขจัดการให้ผ่านพ้นไปได้อย่างเหมาะสมทั้งปัญหาความเครียดในใจ หรือปัญหาที่เกิดจากการขัดแย้งกับผู้อื่น

ความฉลาดทางปัญญา 8 อย่าง IQ (Intelligent Quotient)


1. ความฉลาดทางภาษา คนพวกนี้จะมีความสามารถในการใช้ภาษาได้ดี ทั้งการพูด การเขียน การอ่าน รวมทั้งความสามารถในการจัดเกี่ยวกับโครงสร้างทางภาษามีความสามารถในการใช้ศิลปะในการใช้ภาษาหรือการสื่อสาร
2. ความสามารถทางตรรกะและคณิตศาสตร์ พวกนี้จะมีความสามารถในการใช้ตัวเลข คิดเลขได้ดี มีความคิดเชิงนามธรรมได้เก่ง มีเหตุมีผล คิดการณ์ไกลได้เก่ง ตั้งสมมติฐานเก่ง
3. ความฉลาดทางด้านมิติ พวกนี้จะมีความสามารถในการมองมิติกว้าง ยาว สูงไกล ได้ก่ง รวมทั้งสามารถคิดปรับปรุงวิธีการใช้พื้นที่ได้ก่ง
4. ความฉลาดทางด้านการใช้ร่างกายและการเคลื่อนไหว พวกนี้จะเป็นคนก่งทางด้านกีฬา นาฏศิลป์ บัลเลต์ นักมวย
5. ความฉลาดทางด้านดนตรี พวกนี้จะมีความสามารถทางด้านดนตรีมาก เช่น นักดนตรี นักแต่งเพลง นักร้อง จะเข้าถึงจังหวะจะโคนของดนตรีได้ดี
6. ความฉลาดทางด้านมนุษยสัมพันธ์ พวกนี้จะสามารถเข้าใจจิตใจผู้อื่นได้ดี ทั้งความรู้สึก ความคิด ทัศนคติ และสามารถปรับตัวเข้าหาผู้คนที่เกี่ยวข้องได้เป็นอย่างดี ทำให้มีมนุษยสัมพันธ์ดี
7. ความฉลาดทางด้านเข้าใจตนเอง จะสามารถเข้าใจตนเองได้ดี
8. ความฉลาดในการเข้าใจธรรมชาติ พวกนี้จะสามารถใช้ชีวิตตามธรรมชาติได้อย่างปกติ รู้จักการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและการอนุรักษ์ธรรมชาติเป็นอย่างดี

ความฉลาดทางคุณธรรม MQ (Moral Quotient )


มนุษย์เราเกิดมาพร้อมกับสันดานดิบ (ID) ติดตัวมาตั้งแต่เกิดสันดานดิบคือ ความก้าวร้าว เห็นแก่ตัว อาแต่ได้ หน้าด้าน พร้อมจะทำทุกอย่างเพื่อให้ตัวเองรอดหรือมีความสุข โดยไม่เกรงกลัวต่อสิ่งใด ๆ ทั้งนั้น เมื่อมนุษย์เป็นเด็กทารกจะใช้สันดานดิบเรียกร้องจากพ่อแม่ทุกอย่างที่ต้องการ ซึ่งเป็นธรรมชาติที่มนุษย์ผู้ใหญ่จะยินยอมตามใจทุกอย่าง การได้ทุกอย่างที่ต้องการจะติดตัวมาจนโตขึ้นจากทารกกลายเป็นเด็กดี ซึ่งเด็กหลายคนไม่ได้รับการอบรมให้ควบคุมความต้องการแบบนี้ ยังคิดว่าตนเองต้องได้ทุกอย่างที่ต้องการจนก่อให้เกิดปัญหาตั้งแต่ในครอบครัว ลามสู่สังคม และกลายเป็นปัญหาระดับชาติได้พ่อแม่และผู้ใหญ่ในสังคมจึงต้องพายามพัฒนาให้เด็กมีสันดานดิบน้อยลง ลดความเห็นแก่ตัว เอาแต่ได้ ก้าวร้าว ดังที่เห็น ๆ กันอยู่มากมายทุกวันนี้ ควรสอนให้เขารู้จักคำว่า “ตัวตน” และ “เหตุผล” รู้จักการให้และการรับ เด็กก็จะเริ่มพัฒนาไปสู่สภาวะการมีเหตุผลและมีตัวตน ถ้าได้รับการอบรมสั่งสอน ซึ่งจะต้องมีการอบรมสั่งสอนต่อเนื่องอย่างเหมาะสมจึงจะเกิดคุณธรรมหรือความดีได้ ความฉลาดทางคุณธรรมนั้น คือความฉลาดต้องการที่จะทำความดีมีคุณธรรมอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นที่ควรปลูกฝังให้ผู้เรียนและเด็ก ๆ ทุกคน




011.gif
011.gif
011.gif