แรงจูงใจทางสังคม (social Motive or Secondary needs)

แรงจูงใจทางสังคม เป็นแรงจูงใจที่เกิดขึ้นจากการเรียนรู้ในภายหลัง กล่าวคือ ในขั้นแรกทารกจะยังไม่มีความต้องการทางสังคม แต่เมื่อประสบการณ์มากขึ้นจึงจะเกิดแรงจูงใจทางสังคมขึ้น นับเป็นแรงขับที่สลับซับซ้อน แรงจูงใจทางสังคมอาจแบ่งได้หลายประเภท นักจิตวิทยาแบ่งไว้ไม่เหมือนกัน นักจิตวิทยาบางท่านแบ่งไว้เป็น 6 ประเภท

ก. แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ (Achievement Motive)

ข. แรงจูงใจใฝ่สัมพันธ์ (Affiliation Motive)

ค. แรงจูงใจในการให้สังคมยอมรับ (Social Approval Motive)

ง. แรงจูงใจในตำแหน่งฐานะ (Status Motive)

จ. แรงจูงใจในความปลอดภัย (Security Motive)

ฉ. แรงจูงใจในค่านิยมของสังคม (Social Value Motive)

แรงจูงใจใฝ่สัมพันธ์ (Achievement Motive)

แรงจูงใจนี้คือ แรงจูงใจที่จะทำอะไรขึ้นมาให้ได้ หรือได้ประสบความสำเร็จในสิ่งที่ตนทำ หลีกเลี่ยงความล้มเหลว ในบางวัฒนธรรม โดยเฉพาะวัฒนธรรมที่เจริญแล้ว บุคคลจะได้รับการสั่งสอนให้พยายามประสบความสำเร็จไม่ในสิ่งใดก็สิ่งหนึ่ง อาจจะเป็นการหาเงินให้ได้มาก ทำงานที่ใช้ความรู้สูง ๆ เป็นนักการเมืองที่มีชื่อเสียง โดยผู้นั้นจะต้องทำงานหนักและอุตสาหะที่จะให้ได้สิ่งนั้นมา ความสำเร็จนับว่าเป็นรางวัลอันสูง พ่อแม่สนับสนุนให้ลูกทำคะแนนดี ๆ ในโรงเรียนแล้วก็เข้ามหาวิทยาลัย และในที่สุดจะได้สามารถอยู่ในวงงานธุรกิจหรือวิชาชีพชั้นสูง แต่ก็มิได้หมายความว่าจะต้องเป็นเช่นนี้ไปทุกวัฒนธรรม

แรงจูงใจใฝ่สัมพันธ์ (Affiliation Motive)

ชิฟเลย์ และเวอรอฟฟ์ (Shipley & Veroff, 1952) กำหนดเกณฑ์ของผู้ที่มีแรงจูงใจใฝ่สัมพันธ์ไว้ว่า จะต้องมีความรู้สึกที่ฝังลึกในจิตใจอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างดังต่อไปนี้

1. ความรู้สึกเกี่ยวกับการไม่ยอมรับ (Rejuction) เช่น ความรู้สึกเกรงว่าจะไม่มีผู้อยากคบค้าสมาคม หรือเกรงกลัวการถูกทอดทิ้ง

2. ความรู้สึกเกี่ยวกับความโดดเดี่ยว (Loneliness) เช่น ความรู้สึกว่าตนขาดเพื่อน หรือขาดความสัมพันธ์กับผู้อื่น

3. ความรู้สึกเกี่ยวกับการพลัดพราก (Physical Departure) เป็นความรู้สึกด้านนิเสธต่อการตายจาก ความห่างไกลจากผู้ที่ตนรัก

4. ความรู้สึกด้านนิเสธต่อการแตกแยกทางจิตใจ (Psychic Separation) เช่น การทะลาวิวาท การรบราฆ่าฟัน หรือการไม่ลงรอยกัน

5. ความรู้สึกเกี่ยวกับการไม่ได้ความรักตอบแทน (No receprocal Love) เช่น รู้สึกว่าเรารักเขาข้างเดียว เป็นต้น

6. ความรู้สึกเกี่ยวกับความต้องการชดเชย (Preparation) เช่น มีความรู้สึกเดียวดาย หรือเสียใจหลังจากได้ทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดลงไป จึงคิดหาวิธีการที่จะแสดงพฤติกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อจะรักษาไว้ซึ่งมิตรภาพอันดี

แรงจูงใจในความปลอดภัย (Security) แรงจูงใจนี้ คือความรู้สึกว่าสามารถจะดำรงสิ่งที่ตนมีไว้ได้สามารถมั่นใจได้ว่าตนสามารถจะเป็นไปในอนาคตได้ดีเหมือนในอดีต และในทางตรงกันข้าม Insecurity ก็คือ ความกลัวว่าสิ่งที่มีอยู่จะไม่ยั่งยืนกลัวว่าตนอาจจะสูญเสียสิ่งที่ตนมีอยู่หรือกลัวว่าตนจะไม่สามารถตอบสนองความต้องการต่าง ๆ ของตนได้

แรงจูงใจในค่านิยมของสังคม (Social Values)

แรงจูงใจในค่านิยมของสังคม (Social Values) สิ่งใดที่บุคคลเห็นว่าดีงามและมีคุณค่า เรากล่าวว่าสิ่งนั้นเป็นค่านิยมของบุคคลนั้นค่านิยมบางอย่างเป็นเรื่องเฉพาะของตนเสียเป็นส่วนใหญ่ เราเรียกค่านิยมส่วนบุคคล (Personal Value)

ค่านิยมบางอย่างก็เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับคนอื่นเราเรียกค่านิยมทางสังคม (Social Values) เป็นต้นว่า การปฏิบัติตามกฎหมายการแต่งตัวอย่างเหมาะสม ความซื่อตรง ความเป็นประชาธิปไตย การเคารพในสิทธิของคนอื่นค่านิยมทางสังคมดังกล่าว ควบคุมความสัมพันธ์ระหว่างพลเมืองควบคุมวิถีชีวิตของมนุษย์ตลอดไปจนถึงรายละเอียดในเรื่องราวต่างๆ ของมนุษย์อีกมากค่านิยมในแต่ละบุคคลเกิดขึ้นมาได้อย่างไรมนุษย์เรานับแต่เกิดมาจะต้องเกี่ยวข้องกับคนอื่นโดยการที่จะตอบสนองความต้องการของตนเพื่อที่จะได้กิน ได้มีเสื้อผ้าที่ไม่เปรอะเปื้อนใส่ ได้อยู่ในภาวะอันสะดวกสบายโดยปกติแม่จะเป็นบุคคลสำคัญที่จะถ่ายทอดค่านิยมตามแบบของตนให้ลูกอย่างไม่รู้ตัวและลูกก็จะรับไปอย่างไม่รู้ตัว เพื่อให้ความต้องการในเรื่องต่าง ๆ ของตนบรรลุผล

แรงจูงใจส่วนบุคคล (Personal Motives)

แรงจูงใจส่วนบุคคล (Personal Motives) แรงจูงใจประเภทนี้หมายถึง แรงจูงใจที่พัฒนาขึ้นในตัวบุคคลซึ่งจะแตกต่างกันไปแรงจูงใจส่วนบุคคลมีรากฐานมาจากความต้องการทางร่างกายและความต้องการทางสังคมประกอบกัน แต่จะมีความรุนแรงมากน้อยไม่เท่ากัน เช่นในเรื่องความต้องการสะสมสิ่งของต่าง ๆ นั้น คนบางคนจะแสดงออกในรูปของการออมทรัพย์บางคนก็สะสมที่ดิน แต่บางคนก็เพียงแต่สะสมของเก่า หรือดวงตราไปรษณียากร เท่านั้นแรงจูงใจส่วนบุคคลที่สำคัญและเห็นได้ชัดเจน

แรงจูงใจเกี่ยวกับความก้าวร้าว (Aggression motive) เป็นแรงจูงที่ทำให้บุคคลต่อสู้หรือทำอันตรายผู้อื่น ฟรอยด์อธิบายว่าแรงจูงใจนี้เกิดจากคนเก็บกดความไม่พอใจไว้ เกิดจากความคับข้องใจ (frustration) เด็กจะแสดงพฤติกรรมก้าวร้าวตั้งแต่อายุยังน้อย ถ้าไม่หาทางแก้ไขจะติดตัวเป็นนิสัยไม่เป็นที่พึงปรารถนาของผู้อื่น




f11.gif